aesopus

 

yenni

Page history last edited by Laura Gibbs 6 mos ago

 

Yenni

 

Here you will find some fables from a late 19th-century Latin textook. 

 

A grammar of the Latin language by D. Yenni (1869)

 
Here is a list of the titles; the texts are below:
Joke 1. Sutor et Corvus

Joke 6. Umbra Asini

Joke 7. Cucurbita in Arbore

Joke 9. Hic Rhodus

Joke 11a. Equus in Nave

Joke 11b. Corvi Longaevi

Joke 11c. Passeres in Arbore

Joke 12. Agasus Asinos Numerans

Fable 1. Uva et Vulpes

Fable 2. Asinus Aegrotus

Fable 3. Lupus et Pastores

Fable 4. Corvus et Vulpes

Fable 5. Columba et Formica

Fable 6. Leo et Socii (Asinus et Vulpes)

Fable 7. Leo et Vulpes (Vestigia) 

Fable 8. Asinus Sale Onustus

Fable 9. Serpens, Vir et Vulpes

Fable 10. Agnus et Lupus

Fable 11. Cervus ad Fontem

Fable 12. Mors et Senex

Fable 13. Amici et Ursus

Fable 14. Felis Benignus et Mures

Fable 15. Cuculus et Sturnus

Fable 16. Canis et Lupus

Fable 17. Mercurius et Securis

Fable 18. Ranae et Rex Earum

Fable 19. Leo et Musculus

Fable 20. Lupus Moriens et Vulpes

Fable 21. Leo et Socii (Ovis et al.)

Fable 22. Mendax et Verax

Fable 23. Simia Rex et Vulpes

Fable 24. Rusticus et Filii (Vinea)


Joke 1. Sutor et Corvus

Sutor quidam

corvum instituerat,

ut Augustum his verbis salutaret:

Ave, Caesar, victor, imperator!

Quoties autem corvus

hanc salutationem recitare noluerat,

sutor indignabundus dixerat:

Oleum et operam perdidi.

Tandem avem obtulit Augusto.

Qui cum audiret corvi salutationem:

Satis (inquit) domi salutatorum talium

habeo.

Tum corvus addidit:

Oleum et operam perdidi.

Risit Augustus,

emique avem iussit,

quanti nullam adhuc emerat.


Joke 6. Umbra Asini

Demosthenes

causam orans

cum iudices parum attentos videret.

Paulisper (inquit) aures mihi praebete;

rem vobis novam et iucundam narrabo.

Cum aures arrexissent:

Iuvenis (inquit) quispiam

asinum conduxerat,

quo

Athenis Megaram profecturus uteretur.

In Itinere cum sol ureret

neque esset umbraculum,

deposuit clitellas

et sub asino consedit,

cuius umbra tegeretur.

Id vero agaso vetabat, clamans,

asinum locatum esse,

non umbram asini.

Alter cum contra contenderet,

tandem in ius ambulant.

Haec loctus Demosthenes,

ubi homines

arrectis auribus auscultantes vidit,

abiit.

Tum revocatus a iudicibus

rogatusque

ut reliquam fabulam enarraret:

Quid (inquit)

de asini umbra libet audire?

Causam hominis de vita periclitantis

non audietis?


Joke 7. Cucurbita in Arbore

Sunt qui

vel mundi opificem sapientissimum

reprehendere audeant.

Cum quidam

cucurbitam grandiorem

tenui in calue humi iacentem videret:

Hem! (inquit)

non in caule tenui,

sed in alta quercu

ego eam suspendissem.

Abire deinde,

et sub quercu aliqua obdormiscere.

Qui cum dormiret,

ventus

glandes innumeras a quercu decutere,

quarum aliqua

nasum hominis vehementius tetigit.

Expergefactus ille,

cum sanguinem e naso profluentem

cerneret:

Quid (inquit)

si haec cucurbita fuisset,

vix equidem viverem amplius.

Deum profecto sentio

sapientissime atque optime

mundum disposuisse.


Joke 9. Hic Rhodus

Homo quidam

reversus in patriam,

unde aliquot abfuerat annos,

ubique gloriabatur

iactabatque praeclara sua facinora.

Inter alia

narrabat in insula Rhodo

saliendo se vicisse optimos

in hac exercitatione artifices. Ostendebat etiam spatii longitudinem,

quam praeter se

nemo potuisset saltu superare,

cuius saltus

testes se habere universos Rhodios

dicebat.

Tum unus ex adstantibus:

Heus tu (inquit),

si vera narras,

nihil opus est istis testibus.

Hic Rhodum esse puta,

hic salta.


Joke 11a. Equus in Nave

Quidam flumen traiecturus,

equo insidens

navem conscendit.

Cum quis causam percontaretur:

Festino, inquit.


Joke 11b. Corvi Longaevi

Homo quidam stolidus audiverat

corvos amplius ducentos annos vivere.

Hoc igitur,

verumne esset, exploraturus,

pullum corvinum

in cavea inclusum

alere coepit.


Joke 11c. Passeres in Arbore

Puer quidam

passeres in arbore conspicatus,

clanculum subrepsit

et linteo substrato

arborem quassavit,

passeres excepturus.


Joke 12. Agasus Asinos Numerans

Agaso quidam,

cum asinis suis identidem numeratis

sensisset

unum numero abesse,

iratus

accusare vicinos furti coepit,

oblitus

se illi asino insidere

quem amissum arbitrabatur.


Fable 1. Uva et Vulpes

Vulpes,

extrema fame coacta,

uvam appetebat,

ex alta vite dependentem,

Quam

cum summis viribus saliens

attingere non posset,

tandem discedens:

Nondum matura est (inquit);

nolo acerbam sumere.


Fable 2. Asinus Aegrotus

Asinus aegrotabat

famaque exierat

eum cito esse moriturum.

Cum igitur lupi canesque venissent

ad eum visendum,

quaererentque ex filio,

quomodo pater eius se haberet,

ille per ostii rimulam respondit:

Melius quam velletis.


Fable 3. Lupus et Pastores

Opiliones aliquot,

caesa atque assata ove,

convivium agebant.

Quod cum lupus,

qui praedandi causa

forte stabula circumibat,

videret,

ad opiliones conversus:

Quos clamores (inquit)

et quantos tumultus

vos contra me excitaretis,

si ego facerem,

quod vos facitis?

Tum unus ex iis:

Hoc interest (inquit):

nos quae nostra sunt comedimus;

tu vero aliena furaris.


Fable 4. Corvus et Vulpes

Rapuerat caseum corvus

atque, ut comederet illum,

in celsa arbore consedit.

Quo conspecto,

vulpes avida casei,

accurrit

eumque blande astuteque aggreditur:

O corve (inquit)

quam pulchra es avis,

quam speciosa!

Te decuit esse avium regem.

Sane omnes aves

regiis virtutibus antecederes,

si vocem haberes.

His corvus laudibus inflatus,

ut vocem ostenderet

clamorem edidit,

sed simul aperto rostro,

caseum amisit.

Hunc vulpes statim arripuit

atque irridens dixit:

Heus, corve!

Nihil tibi deest praeter mentem.


Fable 5. Columba et Formica

Formica sitiens

cum ad fontem descendisset

ut biberet,

in aquam cecidit

nec multum abfuit

quin misera periret.

Columba quaedam,

in arbore sedens,

misericordia tacta,

ramulum in aquam iniecit.

Hunc assecuta est formica

eique innatans

mortem effugit.

Paulo post adfuit auceps,

qui columbae insidiabatur.

Formica,

ut piae columbae opem ferret,

ad aucupem arrepsit

et tam vehementer eum momordit

ut arundines prae dolore abiiceret.

Columba,

strepitu arundinum territa,

avolavit

ac periculum incolumis evasit.


Fable 6. Leo et Socii (Asinus et Vulpes)

Vulpes, asinus et leo

venatum iverant.

Ampla praeda facta,

leo

asinum illam partiri iubet.

Qui

cum singulis singulas partes poneret

aequales,

leo eum correptum dilaniavit

et vulpi negotium partiendi tribuit.

Illa astutior

leoni maximam partem apposuit,

sibi vix minimam reservans particulam.

Tum leo subridens

eius prudentiam laudare

et, unde hoc didicerit, interrogare

coepit.

Et vulpes:

Huius me (inquit) calamitas docuit,

quid minores potentioribus debeant.


Fable 7. Leo et Vulpes (Vestigia) 

Leo annis confectus

morbum finxit.

Ut eum viserent,

plures bestiae

ad aegrotum regem venerunt,

quas ille protinus devoravit.

Sed cauta vulpes

procul ante speluncam stabat,

regem salutans.

Leo rogavit

cur non intraret.

Quia (inquit)

multa intrantium vestigia video,

sed nulla exeuntium.


Fable 8. Asinus Sale Onustus

Asinus sale onustus

fluvium transiit

et titubans in aquam

decidit.

Cum surgeret,

onus non nihil

levatum esse sensit;

sal enim

in aqua delicuerat.

Qua re gavisus,

cum postea spongiis onustus

ad fluvium accederet,

speravit,

si rursus collaberetur,

fore ut onus fleret levius.

Quare de industria lapsus est.

Spongiis autem madefactis

exsurgere nequivit

ideoque oneri succumbere

misere in aqua periit.


Fable 9. Serpens, Vir et Vulpes

Serpens

ingenti saxo oppressus

rogavit virum illac iter facientem,

ut a se onus amoliretur,

pollicitus,

se illi ingentem thesaurum

daturum esse

si hoc faceret.

Quod cum vir iste fecisset,

non modo promissa non solvit,

sed hominem occidere conatus est.

Dum contendunt,

accidit ut vulpes transiret.

Quae arbitra electa:

Non possum (inquit)

tantas lites componere,

nisi videro prius,

quomodo

serpens saxo oppressus fuerit.

Cum igitur vir

serpenti saxum iterum imposuisset,

vulpes astuta:

Ingratum animal (inquit)

sub saxo relinquendum esse censeo.


Fable 10. Agnus et Lupus

Lupus et agnus, siti compulsi,

ad eundem rivum venerant.

Superior lupus,

longe inferior agnus stabat.

Tunc improbus latro

iurgii causam quaerens:

Cur (inquit)

aquam mihi bibenti turbulentam

fecisti?

Agnus perterritus:

Quomodo (inquit) hoc facere possum:

aqua a te ad me decurrit.

Lupus, veritate rei repulsus:

Sex menses abhinc (inquit)

mihi maledixisti.

Illo tempore,

respondit agnus,

equidem nondum natus eram.

Hercle igitur,

inquit lupus,

pater tuus de me male locutus est,

atque ita correptum agnum dilaniant.


Fable 11. Cervus ad Fontem

Cervus cum vehementer sitiret,

ad fontem accessit,

suaque in aquis imagine conspecta,

cornuum magnitudinem et varietatem

laudabat,

crura vera ut gracilia et exilia

vituperabat.

Haec cogitanti

supervenit leo.

Quo viso

in fuga se coniicit cervus

et leoni longe praecurrit.

Quamdiu in planitie erat,

nullum

ei ab hoste imminebat periculum.

Ubi vero ad nemus venit opacum,

inter dumeta cornibus adhaerescens,

cum celeritate pedem uti non posset,

captus et dilaniatus est.

Tum moriturus:

O me desipientem (inquit),

cui ea displicerent,

quae me servarunt,

placerent autem,

quae me perdiderunt!


Fable 12. Mors et Senex

Senex quidam

ligna in silva ceciderat,

et fasce in humeros sublato,

domum redire coepit.

Cum autem defatigatus esset

et onere et itinere,

deposuit ligna,

et senectutis inopiaeque miserias

secum reputans,

clara voce invocavit mortem

ut se ab omnibus malis liberaret.

Mox adfuit mors

quid vellet interrogans.

Tunc senex perterritus:

Nihil volo (inquit),

nisi ut hunc fascem lignorum

humeris meis imponas.


Fable 13. Amici et Ursus

Duo amici

iter una faciunt.

Occurrit in itinere ursus,

quo conspecto

alter eorum

illico arborem conscendit

sicque periculum evitat;

alter vero,

cum meminisset

bestiam illam cadavera non attingere,

humi se prosternit

animamque continet,

se mortuum esse simulans.

Accedit ursus,

contrectat iacentem,

os suum

ad hominis os auresque admovet

atque, cadaver esse ratus, discedit.

Cum postea socius quaereret,

quidnam ei ursus dixisset in aurem,

respondit:

Monuit

ne amicum esse mihi

unquam persuaderem,

cuius fidem

adverso tempore

non fuissem expertus.


Fable 14. Felis Benignus et Mures

Mures,

in pariete cavo commorantes,

diu contemplabantur felem,

quae

capite demisso et tristi vultu

placide recumbebat.

Tunc unus ex iis:

Hoc animal (inquit)

admodum benignum et mite

videtur esse.

Quid,

si alloquar

et familiaritatem cum illo contraham?

Quae cum dixisset

et propius accessisset,

a fele captus et dilaceratus est.


Fable 15. Cuculus et Sturnus

Sturnum,

qui ex urbe aufugerat,

cuculus interrogavit:

Quid dicunt homines

de cantu nostro?

quid de luscinia?

Sturnus:

Maximopere (inquit)

omnes cantum eius laudant.

Quid de alauda?

Permulti, respondit sturnus,

huius quoque cantum

laudibus extollunt.

Et quid de coturnice dicunt?

Non desunt,

qui voce eius delectentur.

Quid tandem,

rogat cuculus,

de me iudicant?

Hoc, inquit sturnus, dicere nequeo;

nusquam enim tui fit mentio.

Iratus igitur cuculus:

Ne inultus (inquit) vivam,

semper de me ipse loquar.


Fable 16. Canis et Lupus

Cani perpingui occurrit forte

lupus macie confectus.

Cum inter se salutassent, lupus:

"Unde (inquit) sic nites?

Aut quo cibo

tam pinguis factus es?

Ego, qui longe fortior sum,

fame pereo."

Canis respondit:

"Eadem tibi erit fortuna,

si domino

par officium praestabis."

"Quodnam?" inquit ille.

"Custos ut sis liminis

et noctu domum a furibus tuearis."

Tum lupus:

"Ego vero (inquit) paratus sum;

nunc enim patior frigora et imbres,

in silvis oberrans.

Quanto facilius est

sub tecto vivere

et largo satiari cibo!"

"Veni ergo mecum."

Dum procedunt,

aspicit lupus

collum canis catena detritum.

"Unde hoc, amice?"

"Nihil est."

"Dic, quaeso!"

"Quia acer sum,

me interdiu alligant,

ut quiescam

et noctu alacrior sim.

Vesperi me solvunt.

Tunc vagor ubi lubet.

Ultro mihi afferunt panem,

de mensa sua dat ossa dominus,

frusta dat familia."

"Age vero,

si quo abire vis,

estne tibi abeundi licentia?"

"Non semper."

"Vale," respondit ille,

"et fruere ista felicitate tua,

quam mihi laudas.

Equidem regnare nolo,

si libertate carendum est."


Fable 17. Mercurius et Securis

Cadebat quidam ligna

iuxta fluvium.

Laboranti

excidit securis

et in flumine demersa est.

Tum ille,

inops consilii,

in ripa adsidens,

deflere fortunam suam

et misere lamentari coepit.

Mercurius autem,

cum querelas illius cognovisset,

hominis miseritus,

ex aqua emersus,

ei retuli securim,

non eam quidem, quam amiserat,

sed auream,

hominemque interrogavit,

haecine esset, quam perdidisset.

Cum suam illam esse negaret,

Mercurius alteram argenteam extulit:

sed cum ne hanc quidem

agnosceret lignator,

ferream postremo protulit,

quam laetus homo

suam esse dixit.

Qua probitate delectatus deus,

omnes secures homini donat.


Fable 18. Ranae et Rex Earum

Ranae olim

regem a Iove petivisse dicuntur.

Quarum ille precibus commotus

trabem ingentem

in lacum deiecit.

Ranae sonitu perterritae

primum reguferunt,

deinde vero,

trabem in aqua natantem conspicatae

magno cum contemptu

in ea consederunt

aliumque regem

novis clamoribus expetiverunt.

Tum Iupiter,

ut ranarum stultitiam puniret,

hydrum illis miset,

a quo plurimae captae

misere perierunt.

Tum sero

stolidarum precum

ranas paenituit.


Fable 19. Leo et Musculus

Circum leonem dormientem

lascive discurrebant musculi,

quorum unus in dorsum eius insiluit.

Captus autem a leone experrecto

excusavit imprudentiam

gratiasque se ei habiturum esse

pollicitus est,

si vitae parceret.

Leo, etsi erat ira commotus,

ignovit tamen musculo precanti,

et tam contemptam bestiolam

dimisit incolumem.

Paulo post

incautius praedam vestigans

leo in laqueos incidit,

quibus adstrictus

rugitum maximum edidit.

Accurrit musculus,

cernensque vinculis detentum,

qui

sibi dudum vitam petenti concesserat,

arrepsit ad laqueos

eosque corrosit.

Hoc modo

cum leonem periculo liberasset:

Tibi (inquit) ludibrio eram,

quasi

nullum vicissim beneficium

praestare possem;

nunc scias,

etiam murem gratias referre posse.


Fable 20. Lupus Moriens et Vulpes

Lupus moribundus

vitam ante actam perpendebat.

"Malus quidem fui (inquit)

neque tamen pessimus.

Multa male feci, fateor,

sed multum etiam boni perpetravi.

Agnus aliquando balans,

qui a grege aberraverat,

iam prope ad me accesserat,

ut facile devorare possem;

sed parcebam illi.

Eodem tempore

convicia ab ove quadam

in me iactata

aequissimo ferebam animo,

licet a canibus

nihil mihi metuendum esset."

"Atque haec omnia

ego testari possum,"

inquit vulpes.

"Probe enim rem memini.

Nimirum tum temporis accidit,

cum os illud devoratum

in faurcibus tuis haereret,

ad quod extrahendum

gruis opem implorare cogebaris."


Fable 21. Leo et Socii (Ovis et al.)

Societatem inierunt

leo, capra et ovis.

Praeda autem, quam ceperant,

in quattuor partes divisa, leo:

Prima (inquit) mea est,

quia sum leo,

vobis longe praestantior.

Tollam etiam secundam,

quam meretur robur meum.

Tertia debetur egregio labori meo.

Quartam

qui tangere voluerit,

is sciat

mecum sibi negotium futurum esse.

Sic improbus

totam praedam

solus abstulit.


Fable 22. Mendax et Verax

Mendax et verax

simul iter facientes

forte in simiorum terram venerant.

Quos

cum unus e turba,

qui se regem simiorum fecerat,

vidisset,

teneri eos iussit,

ut audiret,

quid de se homines dicerent.

Simul iubet

omnes adstare simios

longo ordine dextra laevaque,

sed sibi poni thronum

ut hominum reges

quondam facere viderat.

Tum homines

in medium adductos

rogat:

Qualisnam vobis esse videor,

hospites?

Respondit mendax:

Rex videris esse maximus.

Quid hi,

quos mihi vides astantes?

Hi comites tui sunt,

hi legati et militum duces.

Simius, mendacio laudatus,

munus dari adultari iubet.

Tum ad veracem

simius:

Et qualis tibi esse videor?

Et qualis illi, qui mecum sunt?

Vir verax:

Verus (inquit) tu es simius,

et simii omnes illi,

qui tui similes sunt.

Tum rex iratus

dentibus et unguibus

eum dilacerari iussit.


Fable 23. Simia Rex et Vulpes

Ferunt

quodam in convenutu bestiarum

tam belle saltasse simium,

ut omnium sententia rex crearetur.

Hunc vulpes

superbientem videns,

dixit simio,

cum regnum ipsi obtigisset,

se non amplius celare velle,

quae magnopere, ut rescisceret,

regis interesset.

Quid id esset

simio interroganti

thesaurum, respondit,

sibi a patre suo esse indicatum,

defossum in solitudine,

qui iam optimo iure regis esset.

"Eamus igitur," inquit simius,

"ut effodiamus."

"Cave tibi," inquit vulpes,

"nam ego saepe audivi,

hanc rem periculo non carere."

"Nihil," inquit simius, "periculi est;

an tu, obsecro, times?"

"Eamus modo," inquit vulpes.

Diu ambo in silvis vagantur.

Tandem venerunt ad laqueos

sub fruticibus

ad capiendas bestias absconditos.

Tum vulpes:

"Hic (inquit) thesaurus obrutus est."

Simius festinans

neque ullo modo sibi cavens

statim captiur

ac laqueis implicitus

vulpem suppliciter orat,

ut sibi succurrat.

Haec vero:

"Regem (inquit) attingere non audeo;

ceteroquin ars saltandi

regnum non merebatur."


Fable 24. Rusticus et Filii (Vinea)

Rusticus moriturus,

cum relinquere filiis suis

divitias non posset,

animos illorum

ad studium diligentis agrorum culturae

et ad laboris assiduitatem

excitatre voluit.

Arcessit igitur illos ad se

atque ita alloquitur:

"Filii mei,

quo modo res meas se habeant,

videtis;

quidquid autem

per omnem vitam reservavi,

hoc

in vinea nostra quaerere poteritis."

Haec cum dixisset,

paulo post moritur senex.

Filii in vinea patrem alicubi

thesaurum abscondisse arbitrantes,

arreptis ligonibus

universum vineae solum effodiunt.

 Thesaurum quidem nullum inveniunt,

terram vero fodiendo

adeo fertilem reddiderunt,

ut vites

uberrimum fructum ferrent.

 

Comments (0)

You don't have permission to comment on this page.